“Modern Zamanlar” temasıyla düzenlenen sempozyumda, yüzyıllardır söz, saz ve usta-çırak ilişkisiyle yaşatılan âşıklık geleneğinin modernite, dijitalleşme ve toplumsal dönüşümle kurduğu ilişki farklı disiplinlerin bakış açılarıyla ele alındı.

Doç. Dr. Yusuf Gökkaplan ve Dr. Öğr. Üyesi Çağla Yılmaz’ın açılış konuşmalarıyla başlayan sempozyum, Türkiye’den ve yurt dışından araştırmacıları bir araya getirdi. Programda âşık sanatının tarihsel derinliği, çağdaş uygulamaları ve geleceğine ilişkin yönelimler çok yönlü olarak tartışıldı.

Sempozyuma: Prof. Dr. Anna Oldfield, Prof. Dr. Abdullah Akat, Prof. Dr. Özlem Doğuş Varlı, Prof. Dr. Sevilay Çınar, Prof. Dr. Feyzan Göher, Prof. Dr. Ersen Varlı, Doç. Dr. Makbule Oral, Doç. Dr. Yusuf Benli, Doç. Dr. Süleyman Fidan ve Belkıs Hilal Ulaş bildirileriyle katkı sundu.

Bilimsel program; “Dijital Çağ ve Arşivleme”, “Dijital Bellek, Topluluk Hafızası ve Süreklilik”, “İcra Mekânları ve İcracılar” ve “Kayıt Teknolojisi ve Kayıtlı Müzik Endüstrisi” başlıklarıyla gerçekleştirildi.

Oturumlarda 20. yüzyıl Azerbaycan âşık sanatının arşivlenmesinden dijital çağda usta-çırak ilişkisinin dönüşümüne, topluluk hafızasından kadın icracılara, yeni icra mekânlarından âşıklık etiğine uzanan konular değerlendirildi. Metropolde âşıklık performansı, Sibirya Türklerindeki ozanlık geleneği, kayıt teknolojilerinin telif sorunlarına etkisi ile kayıtlı müzik endüstrisinin âşık sanatıyla ilişkisi de sempozyumun tartışma alanları arasında yer aldı.

İki gün boyunca sunulan bildiriler ve gerçekleştirilen değerlendirmeler, âşık sanatının yalnızca geçmişten devralınarak korunması gereken bir kültürel miras olmadığını; yeni mecralar, değişen icra ortamları ve kayıt teknolojileri içinde dönüşerek varlığını sürdüren canlı bir gelenek olduğunu ortaya koydu.

Sempozyum, modern zamanların beraberinde getirdiği değişimler karşısında âşıklık geleneğinin sürekliliğine ilişkin yeni araştırma, tartışma ve iş birliği imkânlarına zemin hazırladı.

Sazın ve Sözün İzinde Altı Yıllık Bir Gelenek

Üniversitemiz tarafından 2021 yılında başlatılan Âşık Sanatı Sempozyumu, altı yıl içerisinde, akademik buluşmanın sınırlarını aşarak her yıl farklı bir tema etrafında gelişen, kendi hafızasını oluşturan kurumsal bir bilimsel geleneğe dönüştü. Âşık sanatının farklı dönemlerde, coğrafyalarda ve kültürel çevrelerde kazandığı anlamların izini süren sempozyum dizisi, geçmişten aktarılan birikimi bilimsel düşünceyle buluşturarak yeni araştırma ve tartışmalara zemin açtı.

Bu yolculuğun ilk halkasını oluşturan 2021 Hacı Bektâş-ı Velî Yılı’nda âşık sanatının Alevî-Bektaşî geleneğiyle ilişkisi; insan sevgisi, hoşgörü, barış, akıl, ahlak ve adalet değerleri çevresinde ele alındı. 2022 Abdal Yılı’nda abdallık geleneği, Abdal müziği, yaşayan Abdal sanatı ve bu kültürel birikimin gelecek kuşaklara aktarılması üzerinde duruldu. 2023 Âşık Veysel Yılı ise büyük ustanın vefatının 50. yılında şiirini, düşünce dünyasını ve insanlığa bıraktığı sözlü kültür mirasını yeniden gündeme taşıdı.

2024 Erzurum Yılı temasıyla yüzlerce âşık yetiştiren Erzurum’un, âşık kahvelerinden sözlü kültür ortamlarına uzanan köklü birikimi incelendi; sempozyum kurucumuz Alev Alatlı’nın hatırasına ithaf edildi. 2025 Avrupa temasıyla Anadolu’nun ötesine taşınarak Balkanlar, Macaristan ve Kuzey Avrupa’daki ozanlık gelenekleri ile âşık sanatı arasındaki kültürel bağlar değerlendirildi.

Altıncı yılda belirlenen Modern Zamanlar teması ise geçmişten devralınan bu birikimi dijital çağın imkânları ve sorunlarıyla buluşturdu. Hacı Bektâş-ı Velî’nin düşünce dünyasından abdalların sesine, Âşık Veysel’in dizelerinden Erzurum’un âşık kahvelerine, Avrupa’daki ozanlık geleneklerinden dijital belleğe uzanan bu altı yıllık yolculuk, Âşık Sanatı Sempozyumu’nun kendi sürekliliğini kurduğunu ortaya koydu.